Wandelroute Melders Ommetje

Het Melders Ommetje is tot stand gekomen in samenwerking met het I.K.L., Stichting  het Horster Landschap, Staatsbosbeheer en uitgevoerd in overleg met de gemeente Horst aan de Maas.
 
Aan het project is een Provinciale subsidie toegekend en de route is opgenomen in het wandelroute netwerk Maasgaarden.

U kunt de wandeling beginnen bij Museum De Locht, maar het is ook mogelijk bij de diverse informatieborden op de route in te haken.

De route is aangeduid met groen-witte stickers op de lantaarnpalen en de routepalen. Het ‚Melders Ommetje’ is één van de routes van het Maasgaarden wandelnetwerk (rode sticker).
 
We vertrekken vanaf de parkeerplaats van het museum en gaan linksaf over de Koppertweg. Na honderd meter gaan we op de kruising rechtsaf, Lochtstraat. Rechtvooruit ziet u de toren van St.Oda dorpskerk.
U gaat de eerste straat linksaf (Pastoor Teeuwenstraat). Na 50 meter in een flauwe bocht neemt u het smalle verharde pad rechtsaf. Het pad loopt door tussen Het Vlasven en de kasteelruïne. Het Vlasven was oorspronkelijk veel groter; de diverse zijsloten zijn gedempt.
 
Het ven werd tot 1920 nog gebruikt voor het roten van vlas, dit is het vlas onderdompelen in water.  Dit duurde 3 weken totdat de vezels losgeweekt waren.  Na diverse bewerkingen werd het vlas uiteindelijk door de plaatselijke thuiswevers verwerkt tot linnen. De kunstmatig gebouwde ruïne is in 1938 tot stand gekomen als onderkomen voor de jeugdvereniging De Jonge Wacht.
Het Vlasven, gelegen vlak achter de basisschool was in de winter voor de leerlingen van de school dikwijls een unieke plek om ijspret te beleven, er werd in de speeltijd en vrije uren druk geschaatst en er waren glijbanen van de ene oever naar de andere. Bij het Vlasven en de ruïne vonden dikwijls de fanfare-muziekfeesten plaats. In de zomers van 1972 tot 1995 werden er jaarlijks de Zuid-Nederlandse Kampioenschappen polsstokverspringen gehouden door van de ene oever naar de andere te springen, dit lukte niet altijd zonder een nat pak te krijgen.

U volgt het verharde pad en u komt in het centrum van het dorp uit bij het hoofdonderwijzershuis aan het oorspronkelijke schoolgebouw. Tussen het oude transformatorhuisje en de schoolwoning komt u op de straat, u gaat naar rechts en dan weer gelijk links de straat Achter de Pastorie in, voor de voormalige pastorie langs. Na 40 meter rechtsaf langs de hoge kerkhofmuur de
weg vervolgen, op het einde links, daarna weer rechts. U komt op de met grote eikenbomen geflankeerde Daniëlweg. Deze weg is genoemd naar boerderij Den Daniël, die een eind verderop lag. Deze boerderij is afgebroken, wat bleef is de oude lindeboom met veldkruis dat de oorspronkelijke plek trouw is gebleven (De route loopt niet langs Den Daniël. Uit overlevering is bekend dat het kruis, geplaatst rond 1850, jarenlang een halteplaats was voor bedevaartgangers die naar Kevelaer gingen. Op de Daniëlweg gaan we linksaf en na 50 meter rechtsaf de Nachtegaallaan in. U loopt richting de Kasteelse Bossen, in de volksmond ook wel de Herenbossen of “moelbaeren”-bossen genoemd, respectievelijk zijn deze benamingen afkomstig van de vroegere kasteelheren, de adellijke  bewoners van kasteel Huis Ter Horst en de bosbessen (moelbaeren) die hier vroeger in de bossen veelvuldig
voorkwamen.

Langs de Nachtegaallaan ligt kampeerboerderij De Eendenkooi, die zijn naam dankt aan het, verderop in het bos gelegen, eendenven waar vroeger een speciale vangkooi in gebruik was.

50 meter achter de camping de Kasteelse Bossen gaat u linksaf het bospad in.
We komen in de De Konijnswarande, een kleine eeuwenoude buurtschap, van enkele huizen, die tegen de bosrand aanligt en ook gedeeltelijk nog in het bos doorloopt. In het bos is het heuvelachtig, tot aan de eerste huizen overheerste de woeste grond en heide, de weilanden langzaam dalend naar de Groote Molenbeek.

Het bos is, met aan de rand door wind en storm afgeharde bomen nog in goede staat, de woeste grond en hei is ontgonnen tot kleine perceeltjes akkerland. Het moet hier een eldorado geweest zijn voor wilde konijnen,
maar ook nu nog is de naam de Konijnswarande heel toepasselijk.

We volgen het heuvelachtige pad door het bos. U loopt hier door beschermd gebied, er mag hier n.l. door de mens niet gegraven worden (konijnen hebben wel toestemming), men vermoedt hier historische waardevolle grafresten, onder de heuveltjes in het bos. De kasteelhoeven hadden soms een
Konijnswarande als jachtgebied tot hun beschikking, een min of meer afgerasterd deel langs het bos, met speciale aanplant. Telgen van adellijke families konden in de toen reeds aanwezige literatuur kennis op doen, over de
voordelen van het bezit van een warande en hoe deze ingericht moest worden.

De Konijnswarande kan ook een zogenaamde kampontginning geweest zijn, een door bomen of meidoornhagen omheind perceel akkerland. De omheining diende als bescherming tegen loslopende schapen en ander vrij grazend vee.
Er lagen slechts kleine arbeiderswoningen in het gehucht, ook woonden er enkele wevers. Het weefgetouw werd na het weefseizoen uit elkaar genomen en onder een afdak geplaatst om plaats te winnen in de woonruimtes. U komt op de hoek van het bos aan een harde weg, die steekt u over en vervolgt de route door de rand van het varenbos. 

In de winter zijn de varens bovengronds afgestorven, maar schieten in het voorjaar snel een tot anderhalve meter omhoog. Enkele veelvoorkomende soorten zijn: de koningsvaren en de moerasvaren.

Rechts over de hele lengte van het varenbos passeert u het Slooijerveld, een middeleeuwse akker met boerderij de Slooij. Oorspronkelijk had de boerderij vooral een functie als paardenstal van het kasteel. Helaas is de oude boerderij
rond 1990 afgebroken en vervangen door nieuwbouw.  De ligging van het Slooijerveld, een door eeuwen met hei plaggen en stalmest opgehoogde es is evenwel uniek. De akker is door zijn hoge ligging zeer geschikt voor de aspergeteelt. Het geheel ligt omsloten door statige eikenbomen. Uit het varenbos gekomen rechts aanhouden, u passeert de bijgebouwen en het woonhuis van de Slooij en komt aan een harde weg. Deze recht oversteken
en het bospad volgen. Later iets rechts aanhouden. Voor de grote beukenboom, dit de oudste boom van het boscomplex, rechtsaf.
 
In de bossen stonden tot de jaren 60 nog veel wilde bosbessen (Vaccinium Myrtillus), het was in de zomer gebruikelijk dat de kinderen van de lagere school gezamenlijk per klas met de meester of juf naar het bos gingen bosbessen (moelbaeren) plukken. De kinderen namen notenbladeren mee ter afwering van de talrijk voorkomende muggen. Door klimatologische ommtandigheden kon de wilde bosbes zich hier moeilijk handhaven. Sinds enkele jaren is de wilde bosbes zich langzamerhand aan het herstellen en plaatsgewijs weer zichtbaar langs het wandelpad. In tegen stelling tot in het bos, willen daarbuiten, in de volle grond, de veredelde soorten best groeien.
 
Steek na ongeveer 30 meter de harde weg over. De bossen bestonden vroeger voor een groot deel uit eikenbomen, zo lag er ook een eikenbos in het vlakbij gelegen gehucht de Eikelenbos (vandaar de naam van het gehucht). Eikels waren eeuwen geleden een belangrijk bestanddeel van het varkensvoer. De varkens werden de bossen ingedreven waar ze zich tegoed konden doen aan
eikels en boomschors.

Het Melders Ommetje loopt verder via pijlpaal 62 naar pijlpaal 61.

routeverlenging:
Stoere wandelaars kunnen nog een extra ommetje maken van 2,5 kilometer, zij volgen dan vanaf pijlpaal no. 62 het Moelbaerenbospad. Via 66 en 65 komen ze dan weer op deze plek terug!

U komt dan eerst langs de Eendenkooi. Een grote poel midden in het bos met aan een kant een smal uitlopende sloot, waar met een fuik door de jagers van het kasteel wilde eenden werden gevangen. De fuik was zo geconstrueerd, dat de jagers, door schuin aan de oever geplaatste schermen, onzichtbaar waren, voor de in de fuik gedreven eenden. Bij de Eendenkooi bevindt zich een schuilhut, die van pas kan komen met slecht weer.

Als u het Moelbaerenpad volgt, komt u daarna langs de visvijvers en restaurant de Maasvallei en langs de Kasteelboerderij. De nog intact zijnde Kasteelboerderij, anno 1744, deed dienst als tiendschuur van het kasteel. De wandeling gaat verder langs de ruïne van Huis Ter Horst. Het Huis Ter Horst dateert van rond 1350. Diverse adellijke families hebben er gewoond. Vanaf 1820 raakte het slot in verval. Als laatste woonde er de later ietwat zonderlinge Herr von Fürstenberg. Hij woonde er nog met zijn dochter, deze vluchtte op zekere dag over de Maas naar familie in Duitsland, von Fürstenberg achtervolgde haar nog, schoot zijn jachtgeweer leeg over de Maas, maar ze was gelukkig al te ver weg, hij kon ze niet meer raken. Doordat het kasteel steeds verder in verval raakte, het dak lekte overal, sleet von Fürstenberg zijn
laatste levensjaren door inwoning bij een van zijn pachters op boerderij Campsplaats, die 400 meter verderop lag. Het kasteel is nadien steeds verder vervallen en nooit meer opgebouwd.

Via paal 66, 65 en 62 komt u weer op de basisroute op weg naar het dorp
Melderslo.

Van Moelbaeren tot veredelde Blauwe Bes
Eerder in het verhaal werd vermeld dat de wilde bosbes thans minder voorkomt in de Kasteelse Bossen, in het buitengebied van Melderslo zijn echter de laatste jaren door telers diverse percelen van de veredelde
Americaanse blauwe bes aangeplant; ze willen daar best groeien. In totaal staan er al ongeveer 100 hectare. De oogsttijd ligt tussen juni en september, afhankelijk van de cultuurvariëteit. De veredelde blauwe bosbes ( Vaccinium Corymbosum) behoort tot de heidekruidachtigen. Corymbosum betekend 'met tuilen' of 'tuildragend'. De vruchten zijn groter dan die van de inheemse bosbes. De struiken kunnen 2 meter hoog en 30 à 40 jaar oud worden. De Americaanse blauwe bes (dikwijls foutief veenbes genoemd) is een heidegrondplant en groeit het beste op luchtige, humusrijke, vochtige zandgrond  met een pH-waarde tussen de 4 en 4,5. De blauwe bes staat bekend als een zeer gezonde vrucht, rijk aan vitaminen en mineralen.

Vanaf paal 62 vervolgt de basisroute naar paal 61. Na 300 honderd meter
komen we aan de Eendenkooiweg, hier gaan we linksaf en na 50 meter weer rechtsaf (in de verte is de toren van de dorpskerk van Melderslo al zichtbaar).

De route gaat verder langs de Broekhuizerdijk en Koppertweg. Museum De Locht is gevestigd aan de Koppertweg in een langgevelboerderij uitgebreid met diverse bijgebouwen en gelegen aan een eeuwen geleden in cultuur gebracht perceel akkerland, het Lochtsveld. De in archieven oudst bekende vermelding
van De Locht dateert van 1423. In een van de bijgebouwen is thans het
nationale Asperge- en Champignonmuseum gevestigd. Het Lochtsveld is na 1945 verdeeld, waardoor er zich vanaf die tijd diverse tuinderijen vestigden.
‚Melders Ommetje’ zit er nu op. Op de route bij de pijlpalen met infobord is het mogelijk in te haken op een andere wandelroute, o.a. de Blauwebessenpad vanaf pijlpaal 57 in het centrum van Melderslo; het Moelbaerenbospad vanaf de pijlpalen 62 en 65 halfweg op de route.